Güncellenme tarihi: 04.10.2025
Fazlalık, çoğu zaman anlamı boğuyor ve insan, neyin gerçekten değerli olduğunu ancak fazlalıklar çekildiğinde görebiliyor.
2013'de minimalistlerin yazılarını okuduktan sonra eşyalarımı elemeye başlamıştım ve daha sonra bu süreç, ilgi alanlarını devamlı genişleten biri olarak hayatıma yön vermeme fazlasıyla yardımcı olmuştu. Öyle böyle değil... matematikten felsefeye, Japoncaya, oradan sosyolojiye, hatta oradan fotoğrafa ve sinemaya doğru uzanıyor bu genişleme.
Dijital minimalizm de bu sürecin bir parçasıydı ama sosyal medya platformlarını kullanımım ile ilgili yoğun bir düşünce yürütmeme gerek kalmıyordu. Bu platformlar, ilk açıldıklarında günümüzdeki kadar bağımlılık yapıcı değildi.
Bu sayfada, 2020’den bu yana ekran/video bağımlılığımı azaltmak için denediğim yöntemleri bir araya getirdim. “2020’den bu yana” diyorum çünkü bu süreç, eşya elemekten çok farklı. Alışkanlıklarla, hatta bağımlılıklarla baş etmeye çalışmak bambaşka bir mücadele. Sanırım son beş yıldır iki ileri bir geri dijital bağımlılıklarımla uğraşıyorum ve neler yaptığımı, nelerin işe yaradığını ve nelerin yaramadığını derli toplu görme ihtiyacı duydum.
Aşağıda hem denediğim hem de hâlen aktif olarak uyguladığım dijital sadeleşme yöntemlerini bulabilirsiniz. Ayrıca minimalizm ve kişisel gelişim alanlarında okuduğum ve faydalı bulduğum kitapları da listeledim. Ekran bağımlılığını azaltmak ve hayatına biraz çeki düzen vermek isteyenlerin bu sayfadan faydalanabileceğini düşünüyorum.
Son 5 yıldır farklı dönemlerde denediğim yöntemler:
- 1 - 3 ay boyunca film/dizi izlememek.
- Bir süre Instagram'ı kapatmak.
- 1 ay YouTube izlememek.
- Alarm olarak telefon değil ayrı bir saat kullanmak.
- Telefonu uyurken yanına almamak.
- Telefondan sosyal medya uygulamalarını silmek ve engellemek.
- Akşam 11'den sonra ekranları tamamen kapatmak.
- 3 ay hiçbir formda video izlememek.
Kalıcı hale gelenler:
- Uyuduğum odaya telefon sokmuyorum.
- Alarm olarak pilli bir saat kullanıyorum.
- Gece yatarken ve sabah kalktığımda telefonu elime almıyorum.
- YouTube geçmişim kapalı; sadece abone olduğum kanalları takip ediyorum.
- Telefonumda sosyal medya uygulamaları yok.
- Instagram ve Facebook kapalı.
Faydaları:
- Öncelikle ciddi bir zaman kazanıyorsun.
- Bu zamanı daha verimli ve anlamlı şeyler için kullanabiliyorsun.
- Günlük hayattan daha fazla keyif alıyorsun.
- Odaklanma süren artıyor.
- Sosyal medyanın insanlarla paylaşım ihtiyacını karşıladığını sanırken aslında gerçek paylaşımın yerine, bağımlılık yapan ve ilişkileri dejenere eden bir şey koyduğunu fark ediyorsun.
- İnternet üzerinden kurduğun ilişkileri olabildiğince gerçek temellere taşıyorsun: Reels atmak yerine görüntülü arama, WhatsApp’tan yazışmak yerine yüz yüze görüşmek ve ortak ilgi alanları üzerinden paylaşım. Böylece tek taraflı değil, herkesin aktif katılımda bulunduğu ilişkiler kurmaya başlıyorsun ya da zaten böyle olan ilişkilerinin sanallaşmasını ve yapaylaşmasını engellemiş oluyorsun.
- Daha huzurlu oluyorsun, düşüncelerin daha net oluyor.
Hala üzerine çalışmam gereken dijital alışkanlıklarım:
- Çalışırken arkada bir ses duyma ihtiyacım oluyor ve film açıyorum arkaya.
- Dışarıdan eve geldiğimde yorgunsam video izleme sarmalına girebiliyorum.
- Banka uygulamaları, google haritalar, alışveriş vb. işler için yine yoğun bir şekilde telefon kullanıyorum. Bu işleri yapmak için telefon yerine masaüstünü kullanmak daha iyi olabilir çünkü telefon ne kadar uzun süre elimde kalırsa bağımlılık geliştirme olasılığım o kadar artıyor.
- Twitter'ı kullanıyorum.
Engelleme araçları:
Kitaplar:
- 4-Hour Work Week / Tim Ferriss
- Atomik Alışkanlıklar / James Clear
- Bir Tek Şey / Gary Keller
- Dijital Minimalizm / Cal Newport
- Pürdikkat / Cal Newport
- Ye O Kurbağayı! / Brian Tracy
- Dip / Seth Godin
- Peak Mind / Amishi P. Jha
- Dopamine Nation / Dr Anna Lembke
- Habits of a Happy Brain / Loretta Graziano Breuning
- The End of Procrastination / Petr Ludwig
- Rest / Alex Soojung-Kim Pang
- Zahmetsiz / Greg McKeown
- Özcülük / Greg McKeown
- Hızlı ve Yavaş Düşünme / Daniel Kahneman
- The 5am Club / Robin Sharma